کلسیم پروپیونات | پروپیونات کلسیم | Calcium propanoate
پروپیونات کلسیم یک ترکیب شیمیایی با فرمول Ca(C₂H₅COO)₂ است که به عنوان یک افزودنی خوراکی و نگهدارنده مؤثر در صنایع غذایی و خوراک دام استفاده میشود. این ماده بهصورت پودری سفید یا گرانول بوده و در آب محلول است. پروپیونات کلسیم به دلیل خاصیت ضدقارچی و ضدباکتریایی، مانع از رشد کپکها و باکتریها در محصولات غذایی شده و عمر مفید آنها را افزایش میدهد.
ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی
فرمول شیمیایی: Ca(C₂H₅COO)₂
حالت فیزیکی: پودر یا کریستال سفید
حلالیت: محلول در آب و اندکی محلول در الکل
بو و طعم: بدون بو و دارای طعم کمی شور
کاربردهای پروپیونات کلسیم
صنایع غذایی:
نان و محصولات پختنی: پروپیونات کلسیم در تولید نان، کیک و کلوچه به عنوان نگهدارنده ضدقارچ استفاده میشود. این ماده مانع از رشد کپکها و برخی از باکتریها شده و موجب افزایش ماندگاری محصولات پختنی میشود.
محصولات لبنی: در برخی محصولات لبنی مانند پنیر و خامه برای جلوگیری از رشد میکروارگانیسمهای نامطلوب استفاده میشود.
گوشت و فرآوردههای گوشتی: برای جلوگیری از رشد باکتریهای فاسدکننده و افزایش طول عمر محصولات گوشتی استفاده میشود.
خوراک دام و طیور:
پروپیونات کلسیم در خوراک دام به عنوان ماده ضدقارچ و ضدباکتری عمل کرده و مانع از فساد مواد غذایی دام میشود.
استفاده از این ترکیب در خوراک دام موجب افزایش سلامت و رشد بهتر دامها میشود.
صنایع دارویی و بهداشتی:
در تولید برخی داروها و مکملهای غذایی به عنوان یک ترکیب آنتیمیکروبیال استفاده میشود.
در برخی از فرمولاسیونهای آرایشی و بهداشتی برای افزایش ماندگاری محصولات و جلوگیری از رشد قارچها کاربرد دارد.
مزایای استفاده از پروپیونات کلسیم
✔ جلوگیری از رشد کپک و باکتریها و افزایش عمر مفید محصولات
✔ عدم تأثیر بر فرایند تخمیر در تولید نان، بر خلاف سایر نگهدارندهها
✔ سازگار با محیط زیست و ایمن برای مصرف انسانی
✔ جایگزینی مناسب برای برخی مواد نگهدارنده شیمیایی مضر
نحوه استفاده و دوز مصرفی
مقدار استفاده از پروپیونات کلسیم بسته به نوع محصول متغیر است. به طور معمول در نان و محصولات پختنی بین 0.1 تا 0.5 درصد وزن آرد مورد استفاده قرار میگیرد.
در خوراک دام میزان استفاده بستگی به نوع جیره و هدف از مصرف دارد.
نکات ایمنی و عوارض احتمالی
مصرف بیش از حد این ماده میتواند در برخی افراد منجر به مشکلات گوارشی شود.
در دوزهای مجاز و استاندارد، پروپیونات کلسیم یک ماده ایمن و مورد تأیید سازمانهای بهداشتی مانند FDA و EFSA است.
در هنگام کار با این ماده به دلیل خاصیت قلیایی ملایم، از تماس مستقیم با چشم و پوست خودداری شود.
جمعبندی
پروپیونات کلسیم یک نگهدارنده مؤثر و ایمن برای جلوگیری از رشد کپک و باکتری در محصولات غذایی و خوراک دام است. این ماده در نان، محصولات لبنی، خوراک دام و برخی داروها استفاده شده و به افزایش طول عمر مفید محصولات کمک میکند. با توجه به تأییدیههای بهداشتی، پروپیونات کلسیم یک گزینه ایمن و پرکاربرد در صنایع غذایی و کشاورزی محسوب میشود.